Kan ik wel tekenen?

“De creatieve talenten ontwikkelen, die in je rechterhersenhelft verborgen liggen”.


Ik kan niet tekenen! --------------------------------- Ieder mens kan tekenen!

Tekenen is voelen; je sluit vriendschap met je papier en je ontwikkelt vooral je opmerkzaamheid, leert goed kijken, eigen stijl ontwikkelen en zoals we van een Japanse Zenmeester leren: je bent bij het tekenen je eigen doel.
Recente hersenonderzoeken verschaffen ons nieuwe inzichten om onze creatieve krachten vrij te maken voor gebruik, omdat er een enorm groot creatief vermogen aanwezig is in ieder van ons; maar daarom willen we ook meer weten van die twee "hersenhalfronden". Omdat spreken en taal zo nauw met denken, verstand etc. verbonden zijn, waardoor de mens zich onderscheidt van andere schepselen, beschouwden de geleerden van de vorige eeuw de linkerhersenhelft als dominerend en werd de "stomme, zwijgende rechterhelft" als mindere helft beschouwd. Het is echter gebleken, dat beide helften elkaar aanvullen bij de ingewikkelde processen in de hersenen en hun eigen specialisatie hebben. Zo kunnen we nu ook begrijpen, dat de twee manieren van kennis opnemen: denkend of voelend, intellectueel of intuïtief, een waardeoordeel hebben gekregen, temeer daar het moeilijk is, iets onder woorden te brengen dat je voelt, want het is meer een weten en niet zozeer het uitleggen.
Op de een of andere manier is ieder mens begaafd, heeft iets wat juist hem bijzonder maakt.

Het is belangrijk dat je als mens gebruik leert maken van beide hersenhelften want zó kan je zo volledig mogelijk mens zijn. Tevens breng je de mannelijke- zowel als vrouwelijke pool in ontwikkeling.

Tot je zo’n acht jaar oud bent maak je het meest gebruik van je (creatieve) rechter hersenhelft. Deze helft laat je overleven, geeft je ruimtebesef, gevoel, intuïtie, regelt je stofwisseling, je hele binnenwereld. De linker hersenhelft leert je meer over hoe jij je verhoudt met jouw buitenwereld. Dus analyseren, logische verbanden leggen, normen en waarden. Vanaf een jaar of acht begin je op school immers serieus te lezen, schrijven, rekenen en feiten te kennen terwijl het gevoelsmatige naar de achtergrond verdwijnt. Daarom zou leren op school meer en meer gepaard moeten gaan met het gevoelsmatig leren waarnemen, visualiseren, zintuiglijke oefeningen en dergelijke. Zo word een oefening een enthousiaste, waar te nemen ervaring, en leert het kind niet alleen ‘uiterlijk zien’ maar ook ‘ innerlijk kijken én voelen’.

* De linkerhelft analyseert, telt, meet tijd, beraamt plannen stap voor stap, zet om in woorden en komt tot logisch gefundeerde gevolgtrekkingen, denkpatronen en begrip van tegenstellingen zoals mooi-lelijk, gevaarlijk-ongevaarlijk enz. Ons onderwijssysteem is in hoge mate gericht op deze hersenhelft.

* Dankzij de rechterhelft zien wij dingen, die denkbeeldig zijn, die alleen voor ons geestesoog bestaan, en dingen, die we op deze manier ook uit de herinnering terug kunnen roepen, en we zien dan, hoe dingen in de ruimte bestaan en hoe hun onderdelen tot één geheel samengesteld worden of zijn. Als we onze rechterhelft inschakelen, kunnen wij figuren en afbeeldingen begrijpen en verbindingen leggen. Iets schiet je te binnen of de schellen vallen van je ogen of alles valt op zijn plaats. De term visualiseren hoort daarbij.

Nu kan je je ook voorstellen dat niet kunnen tekenen eigenlijk een onvermogen is om je rechter hersenhelft in te schakelen, je beweegt je steeds weer in je analytische denkpool. Tekenen stoelt op echte waarneming en/of innerlijk zien (beeldend denken=imaginatie), de binnenruimte ervaren, uiterlijke lijnwerking zien, vorm en inhoud ervaren. Wil je leren tekenen, dan zul je dit vermogen om in beelden te denken moeten stimuleren en dit gevoel vanuit je logisch (linker) denken vorm geven. Dus je hebt wel degelijk de samenwerking tussen beide polen nodig om tot een goed resultaat te kunnen komen, maar beide hersenhelften moeten daarbij voldoende worden ontwikkeld.

WAT KUN JE DAN DOEN OM ZOIETS TOT STAND TE BRENGEN?
We kunnen de samenwerking tussen beide hersenhelften stimuleren door de linker hersenhelft een beetje voor de gek te houden. Die kant van jezelf wil graag logisch bezig zijn, weten wat er te doen is, dingen maken, tot stand brengen, resultaat zien en heeft geen zin in oefeningen die in eerste instantie nergens toe lijken te leiden. Door te kiezen voor juist die materialen of die oefeningen die de rechter hersenhelft tot ontplooiing brengen, kun je jezelf helpen de barrière tussen beide helften te overbruggen. We moeten de ingeslapen rechter hersenhelft ontplooien, de barrière overbruggen. Zodat in het aller gunstigste geval de linkerhelft door zijn ‘denk’ structuur, de binnen- en buitenwereld van de mens, verbindt. Op deze manier kunnen lichaam en geest elkaar leren aanvullen en onder¬steunen. De linkerhersenhelft kan de rechterhersenhelft wijzen op de noodzaak van verandering, omdat de rechter, van nature meer gebonden is aan gewoonten, primaire levensbehoeften, enzovoort. De rechterhersenhelft kan de linkerhersenhelft corrigeren wanneer deze te veel in denkpatronen vervalt.

Het voornemen eens een mandala "met links" te maken kan bij rechtshandige diepe gevoelens te voorschijn brengen. Eigenlijk zou iets met de linkerhand maken gemakkelijk moeten gaan, zonder veel nadenken, soepel en probleemloos. Dat zou tenminste in overeenstemming zijn met onze neuronanatomische inzichten over de hersenen; het is immers juist de rechter hersenhelft die de linkerhand domineert. Zo ervaren we op zeer eenvoudige wijze hoe moeilijk het voor ons analytisch denkende rechtshandige geworden is, iets met links te doen.

Je moet er wel voor werken en doorzetten om die ‘kunstenaar’ in jezelf te leren kennen. Ondanks of misschien dankzij jezelf. Hoe word dat dan bedoeld? Je moet je kunnen onderdompelen in je geestelijke/innerlijke wereld om te bemerken dat

  • je verbonden bent met je werk, innerlijk heel kalm, alles lukt ook beter.
  • je een actieve en toch rustige energie waarneemt en je beweegt je zonder angst te mislukken.
  • het tekenen op deze manier een verzadigd gevoel geeft, je lijkt verlost van negatieve beelden, vindt rust in jezelf.
  • je niet meer over jezelf en anderen hoeft te oordelen; neem wat uit zichzelf gebeurt, alles is goed.

Ook een kunstenaar schakelt zijn denken uit. Hij wil objecten exact weergeven maar ook een gevoel erover tot uitdrukking brengen om tenslotte een nieuw beeld te scheppen. Hij gebruikt technische kennis maar kijkt daarbij door de oogharen zodat details wegvallen en je de hulp van de rechter hersenhelft inzet. Dát is de kunst!!

HOE SCHAKELEN WE OVER OP DE RECHTERHELFT?
De vraag is: welke factoren bepalen, welke der hersenhelften zal worden ingeschakeld, resp. de leidende rol zal spelen? Op grond van wetenschappelijke proeven:
A: de SNELHEID van de hersenhelft (welke helft vindt het snelst toegang tot de gestelde taak?)
B: de MOTIVERING (welke der 2 heeft er het meest "zin" in en interesseert zich voor dé taak?)
Omdat het tekenen dat wij doen, van binnenuit, vanuit ons eigen gevoel, grotendeels tot het functiedomein van de rechterhelft behoort, dienen wij te voorkomen, dat de linker, die er ahw. "als de kippen bij is" (door het dominante gegeven, om zich overal mee te bemoeien), een hoofdrol gaat spelen op dit terrein, waar zijn sprakeloze partner veel beter en sneller is. We laten dus een situatie ontstaan, waarbij de linker niet bij machte is, de taak te verrichten, omdat het bv. teveel tijd zou kosten en te wijdlopig zou zijn.

HET ERVAREN VAN DE OVERGANG VAN LINKS NAAR RECHTS:
Een waargenomen of gevoelde vorm tekenen is een taak, die hoofdzakelijk door de rechterhersenhelft wordt verricht. Het is belangrijk, die overgang bewust te voelen; je kweekt het verder aan door herhaling en je schept zelf de gunstige voorwaarden en je gaat er echt voor kiezen en voor zitten. Zo;

  1. Je wordt "stil", en laat verleden en toekomst los (gronden) en je benoemd niets, je verlost je van woorden en je volgt geen verhalen van anderen, bv radio.
  2. Je ontspant, terwijl je alle belangstelling voor je werk hebt alleen NU en je vertrouwt op jezelf; iedereen bezit dit vermogen immers, jij ook! (boek lezen, spannende film enz.)
  3. Let op de zachte signalen, die erop wijzen, dat je van de ene naar de andere overgeschakeld bent. In het NU.
  4. Je oriënteert je bij het tekenen op de ruimtes, de verhoudingen en alleen de eenvoudige tekentermen, die ook geen woorden nodig hebben (naar boven, naar beneden, golvend, recht, gekruist etc. ) want je ziet het!

Bij het Mandala-ontwerpen werkt deze methode heel gunstig door de herhalingen in de ruimte van de veilige cirkel. Betty Edwards reikt in haar boek ‘Leer tekenen”, voorbeelden zoals spiegelende "vazen of gezichten" aan, die gespiegeld herhaald worden. Ook laat ze figuratieve afbeeldingen tekenen, die ondersteboven liggen, waardoor je niet gaat benoemen en daardoor terugschakelt op de linkerhersenhelft. Het is mogelijk, dat je op bepaalde plaatsen een innerlijk conflict bespeurt door het "ongewone", maar blijf in jouw veranderde bewustzijnstoestand; stil, meditatief, hier en nu, de ruimte (de vragen van de rechterhelft refereren aan de leegte) en ontspannen. Het tekenen volgens deze manier leidt tot verandering in bewustzijnsgesteldheid die uren kan duren en een diep vrij geluksgevoel kan geven. Op het moment volg je waarschijnlijk nog de lessen, waar je dingen moet doen, moet volgen en oefenen. Probeer daarnaast steeds zelf te ontwerpen. Iets wat met de les te maken heeft maar dan naar jouw idee. Vind jouw weg. In je mandala tekeningen zie je de weg die je gaat, je ontwikkeling. Je hebt een eigen stijl, een eigen patroon en eigen vormkracht in je. Je zal durven volgen wat je intuïtie je ingeeft qua kleurgebruik en motiefkeuze en je ervaart dat je méér mogelijkheden tot je beschikking hebt dan je ooit had gedacht. Je komt je sterke en je zwakke kanten tegen. Wees eerlijk tegenover jezelf. Je zult vergissingen maken in je werk. Laat ze zo mogelijk staan. En herhaal ze in dezelfde cirkel. Je moet dus aanpassingen verzinnen voor het verdere verloop. Zo kunnen juist interessante ontwikkelingen ontstaan. Het kan een behoorlijke confrontatie met je persoonlijke gevoelens teweeg brengen. Je vind toegang tot jouw ziel, jouw wezen, jouw waarheid en dus jouw persoonlijke mandala! En bedenk dat niets van wat er gebeurt echt verkeerd is.

Gelukkig, het kan nooit fout zijn!

(Met dank aan de mij onbekende auteur)