Passe-partout snijden

Passe-partout snijden: hoe doe ik dat?

Je bent helemaal enthousiast over je nieuwe mandala en deze verdient het om mooi ingelijst te worden. Hoe kun je dat aanpakken?
Kijk eerst even of je naast de mandala genoeg onbewerkt papier over hebt gelaten dat achter het passe-partout past. Dan bepaal je de breedte voor je passe-partoutrand. Die maat reken je twee keer met de maat van je papier dat niet achter het karton valt. Je hebt nu de breedte voor de lijst. Daarvoor meet je dus: rand+ruimte om de mandala+mandala+ruimte om de mandala+rand. Het is natuurlijk prettiger om “andersom” te werken, met voorbedachten rade! Allereerst moet je dan al bij je papierformaat keuze bedenken of je daar een goede maat lijst voor kunt kopen of laat er een maken. Het papier hoeft niet zo groot te zijn als de lijst maar wel iets groter dan de opening die je uit het passe-partout karton gaat snijden.

Voorbeeld voor een lijst van 40 x 50cm.:
A3 papier is 29,7cm x 42cm. Bij een vierkante opening van 28,5cm houd je dus een heel klein randje papier over dat achter het karton valt (29,7 - 28,5). Je mandala zelf mag je dan niet groter maken dan 26 of 26,5cm (as van 13cm) zodat je ongeveer (2x) één centimeter vrij kunt houden tot de snijrand.

Neem de achterkant uit de schilderijlijst die je wilt gebruiken. Leg die op de onderkant van het passe-partout karton en snij met een hobbymes rondom langs deze rand precies de juiste maat uit. Kijk nu naar je werkstuk en meet horizontaal en ook verticaal de uiterste breedtes voor de binnenlijnen van je passe-partout. Laat je mandala ruim binnen deze lijnen uitkomen. In het voorbeeld is het passe-partout een vierkant van 28,5 cm in het midden van een rechthoekige lijst. Het passe-partout zou ook tegen de bovenrand aan (uit het midden) uitgesneden kunnen worden. Een mandala wordt ook wel in een rechthoekig passe-partout ingelijst, of juist in een vierkante lijst, enzovoort. Of je legt twee maten passe-partouts over elkaar. De één net iets kleiner dan de ander. Er bestaan ook snijders die een grote cirkel of ovaal uit kunnen snijden.

Het aftekenen
We gebruiken een stuk karton van 40 x 50 cm (is ook de lijstmaat).
Korte zijkant min uitsnede (40 – 28,5 = 11,5 cm) delen door 2 voor de linker- en rechterrand van het passe-partout geeft een rand van 5,8 cm. Lange zijkant min uitsnede (50 – 28,5 = 21,5 cm) delen door 2 voor de boven- en onderrand van het passe-partout geeft een rand van 10,8 cm. Zie ook de tekening: de boven- en onderkant van 10,8 cm is dus veel breder dan de zijkanten. Als je alle kanten 5,8 cm. wilt maken krijg je een rechthoekige uitsnede. Let er dan wel vóór je gaat snijden, op of het papier van je werkstuk hier groot genoeg voor is! Je tekent de gevonden maten af aan de achterkant. Langs de langste kant meet je 10,8cm vanuit alle hoeken. En juist langs de korte kant meet je de 5,8cm uit vanuit de hoeken. De lijnen moeten elkaar kruisen en getekend worden tot de buitenrand. Dit om tijdens het snijden het ‘stopteken’ op de snijder te kunnen zien. Je wilt natuurlijk wel mooi gesneden hoekjes en geen te ver doorgesneden lijnen.

Tip
Als je scheermesje niet meer scherp is krijg je haaltjes langs je snijkant in het gekleurde bovenlaagje van het karton. Probeer het eerst op een afvalstukje, of doe een briefje bij je snijder hoe vaak je er al mee gesneden hebt.

Het snijden
(Met een Logan passe-partoutsnijder, team system 61cm.) Haak de snijder aan de liniaal en kijk naar de schuinte van het mes. Realiseer je dat je aan de achterkant werkt en dat je aan de voorkant wel het vaak witte binnengedeelte van het karton wilt kunnen zien, dat wil zeggen dat de schuinte de goede kant op moet gaan lopen. Dat houdt in dat je de snijder in of op het vlak zet, dat er uit gaat vallen en dat daarbij de liniaal aan de buitenkant ligt op de passe-partoutrand die overblijft. Leg alles goed en leg ook je snijmat juist onder je karton. Je snijder moet de hele snijweg kunnen ‘dragen’, dus ondergrond hebben en niet scheef kunnen zakken.

Als je twijfelt of het karton wel helemaal doorgesneden zal zijn, moet je zeer zeker niet alles oppakken om te kijken of het ‘los’ is maar juist meteen je snijbeweging zonder je hand van de liniaal te halen, nóg eens maken omdat je alles nooit precies hetzelfde terug kunt leggen voor een tweede poging.

Leg het middenstreepje op de snijder gelijk met het getekende kruispunt. Druk krachtig het mespuntje in het karton. Let er op dat je met je volle gewicht op de liniaal drukt in verband met verschuiven van het karton. Op het mes hoef je, mits scherp genoeg geslepen, niet zo hard te drukken als je het er eenmaal ingedrukt hebt. Maak wel een constante en vloeiende beweging. Als je bij het streepje aan de andere kant op het kruispunt komt stop je.

Tips
De ene keer eindig je, de andere keer begin je in de hoek. Maak niet de fout steeds te willen beginnen in een hoek want dan ligt je liniaal aan de verkeerde kant op de rand en komt je schuine kantje de verkeerde kant op.

Passe-partoutkarton is er in erg veel kleuren en diktes (het snijmes kun je daarvoor instellen). Neem je werkstuk dus mee. Het karton heeft meestal een witte binnenzijde maar is ook gekleurd te krijgen. Het is soms mogelijk de helft van een heel groot vel karton te bestellen of jouw maat uit te laten snijden waarna je zelf de opening er uit snijdt.